Podczas jednej z rozpraw przed S\u0105dem Najwy\u017cszym s\u0119dzia przywo\u0142a\u0142 do porz\u0105dku pe\u0142nomocniczk\u0119: \u201eDa\u0142em pani 10 minut (a by\u0142a 11., mo\u017ce 12. minuta jej wyst\u0105pienia), powinna pani przerwa\u0107 i przeprosi\u0107…”. I odebra\u0142 jej g\u0142os. Zwykle s\u0105dy nie s\u0105 a\u017c tak rygorystyczne, ale nawet 20 minut przeznaczone dla trzech czy czterech adwokat\u00f3w powoduje, \u017ce na ka\u017cdego wypada po pi\u0119\u0107 minut. Jak maj\u0105 wygra\u0107 spraw\u0119 w tak kr\u00f3tkim czasie?<\/p>\n\n\n\n
Kilkadziesi\u0105t sekund na zainteresowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 W jednej ze spraw wnosi\u0142em o uchylenie wyroku pierwszej instancji, wskazuj\u0105c, \u017ce s\u0105d zapomnia\u0142 o istotnych dowodach, co \u015bwiadczy\u0142o o niezwyk\u0142ej pobie\u017cno\u015bci i ba\u0142aganie \u2013 opowiada adwokat Maciej \u015alusarek. \u2013 Rozprawa by\u0142a mocno op\u00f3\u017aniona, bo nie dojecha\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 akt z s\u0105du okr\u0119gowego. Na sal\u0119 rozpraw weszli\u015bmy o godz. 16. S\u0119dzia powiedzia\u0142, \u017ce mamy po dwie minuty na wyst\u0105pienia. Moja klientka specjalnie przyjecha\u0142a z zagranicy, wi\u0119c wsta\u0142em i powiedzia\u0142em, \u017ce ta sprawa tak si\u0119 w\u0142a\u015bnie toczy od pocz\u0105tku: brak akt, brak dowod\u00f3w, s\u0105d, kt\u00f3ry nie ogl\u0105da ca\u0142o\u015bci akt. O dziwo, wygra\u0142em! Staram si\u0119 zawsze nie nadu\u017cywa\u0107 wypowiedzi, m\u00f3wi\u0119 tylko to, co konieczne \u2013 dodaje mec. \u015alusarek.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Przem\u00f3wienia s\u0105dowe nie musz\u0105 by\u0107 d\u0142ugie, ale powinny by\u0107 ciekawe \u2013 m\u00f3wi adwokat Piotr Nowaczyk. \u2013 Dobrze adresowa\u0107 je do tych cz\u0142onk\u00f3w sk\u0142adu s\u0119dziowskiego, kt\u00f3rych podejrzewamy o s\u0142absz\u0105 znajomo\u015b\u0107 akt. Je\u017celi m\u00f3wimy ciekawie, odkrywczo, dowcipnie, nikt nam nie przerwie, nawet gdy czasu jest ma\u0142o. Pami\u0119tam, jak zniecierpliwiony s\u0119dzia kaza\u0142 obro\u0144com m\u00f3wi\u0107 jak najkr\u00f3cej, bo spieszy\u0142 si\u0119 na poci\u0105g. Ostatni obro\u0144ca powiedzia\u0142 jedynie \u201eprosz\u0119 o \u0142agodny wymiar kary”. W przerwie spotka\u0142 si\u0119 z wym\u00f3wkami koleg\u00f3w i pretensjami rodziny oskar\u017conego. Czy dobrze zrobi\u0142? Nie wiem, ale jego klient jako jedyny dosta\u0142 wyrok w zawieszeniu \u2013 opowiada mec. Nowaczyk.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Je\u017celi nie jeste\u015b w stanie przekona\u0107 w pi\u0119\u0107 minut, to nie przekonasz te\u017c w 50, wi\u0119c od razu przechodz\u0119 do istoty. \u2013 To taktyka adwokata Andrzeja Micha\u0142owskiego. Uwa\u017ca, \u017ce dobry adwokat wie, \u017ce zanudzanie s\u0142uchaczy jest gorsze od pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci wyst\u0105pie\u0144. \u2013 Dlatego przygotowuj\u0119 zawsze najkr\u00f3tsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 wersj\u0119 wyst\u0105pienia, a w trakcie wypowiedzi jeszcze j\u0105 skracam. Czasy szczeg\u00f3\u0142owych wyst\u0105pie\u0144 min\u0119\u0142y \u2013 dodaje mec. Micha\u0142owski.<\/p>\n\n\n\n S\u0119dziego lepiej nie dra\u017cni\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105dowy po\u015bpiech krytycznie ocenia adwokat Marek Gromelski, znany w warszawskiej palestrze m\u00f3wca:<\/p>\n\n\n\n \u2013 Uporczywe naciski administracyjne doprowadzi\u0142y s\u0105dy do limit\u00f3w wokandowych. Dosz\u0142o do tego, \u017ce adwokat chc\u0105cy przem\u00f3wi\u0107 to wr\u00f3g, a zadaj\u0105cy pytania \u015bwiadkom i stronom to natr\u0119t. Ju\u017c od dawna, je\u015bli widz\u0119 sygna\u0142 s\u0119dziego (czasami nawet m\u00f3wi to wprost), \u017ce nie oczekuje, abym \u201egada\u0142”, to ograniczam si\u0119 do klasycznej formu\u0142ki \u201ewnosz\u0119 jak dot\u0105d” i milcz\u0119. Gdy dostrzegam sprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci, usi\u0142uj\u0119 co\u015b powiedzie\u0107, staraj\u0105c si\u0119 d\u0142u\u017csz\u0105 wypowiedzi\u0105 nie zirytowa\u0107 s\u0119dziego, kt\u00f3ry przerw\u0119 mo\u017ce chcie\u0107 wykorzysta\u0107 dla wypoczynku (co oczywi\u015bcie rozumiem) albo do za\u0142atwienia czego\u015b w sekretariacie. Od dawna przemawiam z dusz\u0105 na ramieniu, poniewa\u017c odnosz\u0119 cz\u0119sto nieodparte wra\u017cenie, \u017ce im d\u0142u\u017cej, im bardziej profesjonalnie m\u00f3wi\u0119, tym gorzej dla sprawy i cz\u0142owieka, kt\u00f3rego reprezentuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem mec. Dariusza Skuzy, szefa dzia\u0142u s\u0105dowego w kancelarii So\u0142tysi\u0144ski Kawecki & Szl\u0119zak, pe\u0142nomocnik przede wszystkim nie mo\u017ce zanudzi\u0107 s\u0119dzi\u00f3w. Ci, zw\u0142aszcza w wy\u017cszych instancjach, maj\u0105 raczej wyrobione zdanie o orzeczeniu, wi\u0119c rol\u0105 pe\u0142nomocnika jest zmieni\u0107 ich nastawienie.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Przem\u00f3wienie jak partia solowa w muzyce udaje si\u0119, gdy jest dobrze przygotowane. Wykonawca mo\u017ce si\u0119 jednak czasem pogubi\u0107, musi wi\u0119c wiedzie\u0107, dok\u0105d zmierza i jak ma zako\u0144czy\u0107. Wa\u017cne, by nie da\u0107 sobie przerwa\u0107 ani wytr\u0105ci\u0107 z r\u00f3wnowagi \u2013 dodaje mec. Nowaczyk.<\/p>\n\n\n\n Retoryka i prawo<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pow\u015bci\u0105ganie pe\u0142nomocnik\u00f3w w wypowiedziach ka\u017c\u0105 postawi\u0107 pytanie, jak si\u0119 to ma do zasad procesu, w szczeg\u00f3lno\u015bci tej, \u017ce orzeczenie zapada dopiero po wys\u0142uchaniu stron. Jerzy Naumann, znany adwokat, autor komentarza do kodeksu etyki adwokackiej, ocenia te ograniczenia bardzo krytycznie:<\/p>\n\n\n\n \u2013 Wyst\u0105pienia adwokackie s\u0105 albo rzeczowe, albo od rzeczy. Te drugie mo\u017cna i nale\u017cy umiej\u0119tnie powstrzyma\u0107. W grupie pierwszej mieszcz\u0105 si\u0119 jednak oracje, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie m\u0142odzi s\u0119dziowie odbieraj\u0105 jako odej\u015bcie od rzeczowo\u015bci. Powinni wi\u0119c poczyta\u0107 zbiory adwokackich m\u00f3w s\u0105dowych oraz si\u0119 zreflektowa\u0107, \u017ce nie wszystko wiedz\u0105 najlepiej. Ograniczanie adwokata w rzeczowej, cho\u0107by oracyjnej wypowiedzi jest ograniczeniem prawa do obrony. Narzucanie limitu czasu ci\u0119\u017cko narusza powag\u0119 sali s\u0105dowej i prawo do s\u0105du. Co wi\u0119cej, stanowi dow\u00f3d, \u017ce wyrok zosta\u0142 ju\u017c wydany, a mowa adwokacka nie ma \u017cadnego znaczenia.<\/p>\n\n\n\n Podobnie kwesti\u0119 ocenia mec. Gromelski:<\/p>\n\n\n\n \u2013 Uwa\u017cam, \u017ce swoboda wypowiedzi adwokata (je\u015bli korzysta z niej profesjonalnie) jest wa\u017cnym elementem prawa obywatela do s\u0105du, a jej ograniczanie z jakichkolwiek wzgl\u0119d\u00f3w narusza te prawa.<\/p>\n\n\n\n Inaczej na te sprawy patrzy adwokat Rafa\u0142 W\u0105worek:<\/p>\n\n\n\n \u2013 Dobrze jest, gdy s\u0119dziowie wskazuj\u0105 pe\u0142nomocnikom, ile czasu mniej wi\u0119cej maj\u0105 m\u00f3wi\u0107. Inaczej dochodzi\u0142oby do gadulstwa i przed\u0142u\u017cania posiedze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Mecenas przyznaje jednak, \u017ce najwa\u017cniejsze w wyst\u0105pieniu jest zainteresowanie s\u0119dziego najistotniejszym problemem, przedstawienie go w spos\u00f3b logiczny, obrazowy, przytoczenie ciekawego por\u00f3wnania.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Przyk\u0142adam du\u017c\u0105 wag\u0119 do wyst\u0105pie\u0144 s\u0105dowych, zw\u0142aszcza mowy ko\u0144cowej, kt\u00f3ra dojrzewa we mnie przez ca\u0142y czas procesu \u2013 m\u00f3wi mec. Katarzyna Leder Salgueiro.<\/p>\n\n\n\n Jakie znaczenie dla wyst\u0105pie\u0144 prawnik\u00f3w ma wprowadzenie obowi\u0105zku nagrywania rozpraw?<\/p>\n\n\n\n \u2013 Wszyscy lepiej si\u0119 przygotowuj\u0105 do wyst\u0105pie\u0144. S\u0142owa uciekaj\u0105, a nagranie zostaje, mo\u017ce si\u0119 z nim zapozna\u0107 klient i zrezygnowa\u0107 z niezbyt aktywnego prawnika \u2013 m\u00f3wi mec. Skuza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W procesach s\u0105dowych jest co\u015b z teatru. Swoj\u0105 rol\u0119 do odegrania ma te\u017c pe\u0142nomocnik: powinien m\u00f3wi\u0107 kr\u00f3tko, ciekawie i nie irytowa\u0107 s\u0119dziego. Podczas jednej z rozpraw przed S\u0105dem Najwy\u017cszym s\u0119dzia przywo\u0142a\u0142 do porz\u0105dku pe\u0142nomocniczk\u0119: \u201eDa\u0142em pani 10 minut (a by\u0142a 11., mo\u017ce 12. minuta jej wyst\u0105pienia), powinna pani przerwa\u0107 i przeprosi\u0107…”. I odebra\u0142 jej g\u0142os. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[46],"class_list":["post-7568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prawo","tag-wywiad-w-rzeczpospolitej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7568"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7570,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7568\/revisions\/7570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/waworek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}